Emigratie naar Argentinië

Zuid-Amerika Lijn/Koninklijke Hollandsche Lloyd (t/m 1910)

Het op christelijke gereformeerde grondslag gebaseerde streekblad Eilanden-nieuws van 17 december bevat onderstaande interessante informatie over de Zuid-Amerika Lijn en de Koninlijke Hollandsche Lloyd:

In 1899 werd in Amsterdam de Zuid-Amerika Lijn opgericht, welke (afgezien van een van 1888 tot 1891 bestaand hebbende dienst vanuit Rot terdam) de eerste rechtstreekse Nederlandse verbinding tussen ons land en de havens van La Plata zou gaan onderhouden. Hiertoe werden in Engeland drie schepen besteld, nameli.jk de 'Amstelland', 'Zaanland' en de 'Rijnland', waarmee in 1900 de lijndienst werd begonnen. Na enige tijd werd hieraan nog de 'Maasland' toegevoegd. De namen van deze vrachtschepen waren ontleend aan waterschappen en dit is gebleven tot na de overname door de Nedlloyd groep in 1982.

Tegenwerking van concurrerende maatschappijen, de slechte economische toestand in Argentinië en een door de Engelse regering ingesteld vervoersverbod van levend vee (dit in verband met de toen hcersende mond- en klauwzeer), waren er de oorzaak van dat de resultaten ver beneden peil bleven. Daardoor werden plannen gemaakt tot versteviging van de positie van de Zuid-Amerikaanse Lijn door o.a. het ter hand nemen van het passagiersvervoer en het op te nemen in een lijndienst van Braziliaanse havens. In 1907 werd besloten tot de oprichting van de nieuwe maatschappij onder de naam 'Koninklijke Hollandsche Lloyd'. waarin de Zuid-Amerika Lijn zou opgaan.

In het najaar van 1906 hervat de in 1899 opgerichte Zuid-Amerika Lijn de reizen met passagiers naar Buenos Aires. Dat gaat gepaard met een intensieve reclamecampagne, bijv. in deMiddelburgsche Courant van 13 september 1906:

MC_19060913

In 1907 gaat de Zuid-Amerika Lijn over in de Koninklijke Hollandsche Lloyd. In het Algemeen Handelsblad van 6 februari 1908 adverteert de maatschappij met reizen naar o.a. Argentinië:

AH_190802

De overtochten waarvan een geheel of gedeeltelijke passagierslijst bewaard is gebleven, zijn in groen aangegeven.

Schip Vertrek uit Amsterdam Aankomst te Buenos Aires Vertrek uit Buenos Aires Aankomst in Amsterdam
1906
Zaanland
23 sep
23 okt
1) 7 nov
6 dec
Rijnland
24 okt
23 nov
14 dec
13 jan 1907
Amstelland
23 nov
25 dec
16 jan 1907
17 feb 1907
1907
Zaanland
8 jan
2) 4 feb
1 mrt
1 apr
Rijnland
8 feb
8 mrt
28 mrt
26 apr
Amstelland
9 mrt
6 apr
5 mei
5 jun
Zaanland
8 apr
6 mei
31 mei
28 jun
Rijnland
8 mei

4 jun
26 jun
26 jul
Amstelland
14 jun

14 jul
24 jul
20 aug
Zaanland
8 jul

3) 3 aug

24 aug
25 sep
Rijnland
8 aug
6 sep
25 sep
31 okt
Amstelland
8 sep
6 okt
24 okt
R'dam 20 nov
Zaanland
8 okt
4 nov
24 nov
6 jan 1908
Rijnland
8 nov
5 dec
27 dec
3 feb 1908
Amstelland
8 dec
5 jan 1908
24 jan 1908
23 feb 1908
1908
Zaanland
11 jan
7 feb
24 feb
25 mrt
Rijnland
8 feb
8 mrt
25 mrt
27 apr
Amstelland
7 mrt
6 apr
24 apr
26 mei
Maasland
23 mrt
28 apr
21 mei
28 jun
Zaanland
8 apr
9 mei
24 mei
27 jun
Rijnland
4) 8 mei
8 jun
25 jun
29 jul
Amstelland
9 jun
9 jul
24 jul
5) 23 aug
Zaanland
8 jul
9 aug
24 aug
25 sep
Rijnland
8 aug
8 sep
24 sep
30 okt
Amstelland
8 sep
8 okt
24 okt
26 nov
Zaanland
8 okt
10 nov
19 nov
24 dec
Rijnland
7 nov
6 dec
17 dec
19 jan 1909
Amstelland
9 dec
9 jan 1909
21 jan 1909
23 feb 1909
1909
Zaanland
6 jan
3 feb
18 feb
24 mrt
Rijnland
10 feb
11 mrt
23 mrt
25 apr
Amstelland
17 mrt
16 apr
29 apr
4 jun
Hollandia
14 apr
6) 9 mei
18 mei
11 jun
Zaanland
12 mei
11 jun
24 jun
29 jul
Rijnland
26 mei
27 jun
8 jul
5 aug
Amstelland
10 jun
10 jul
22 jul
25 aug
Hollandia
23 jun
18 jul
27 jul
20 aug
Frisia
21 jul
15 aug
25 aug
16 sep
Zaanland
4 aug
3 sep
16 sep
20 okt
Rijnland
18 aug
18 sep
30 sep
30 okt
Hollandia
1 sep
26 sep
5 okt
30 okt
Amstelland
14 sep
19 okt
ca 28 okt
4 dec
Frisia
29 sep
25 okt
2 nov
26 nov
Zaanland
27 okt
27 nov
29 nov
7 jan 1910
Hollandia
10 nov
5 dec
14 dec
7 jan 1910
Rijnland
24 nov
25 dec
8 jan 1910
5 feb 1910
Frisia
8 dec
2 jan 1910
11 jan 1910
3 feb 1910
Amstelland
22 dec
22 jan 1910
4 feb 1910
10 mrt 1910
1910
Hollandia
19 jan
12 feb
19 feb
14 mrt
Zaanland
2 feb
3 mrt
17 mrt
20 apr
Frisia
16 feb
14 mrt
19 mrt
10 apr
Rijnland
2 mrt
6 apr
27 apr
25 mei
Hollandia
23 mrt
15 apr
23 apr
15 mei
Amstelland
6 apr
12 mei
6 jun
6 jul
Frisia
20 apr
13 mei
ca 19 mei
12 jun
Zaanland
4 mei
8) 3 jul
ca 28 jul
10 sep
Hollandia
25 mei
17 jun
26 jun
18 jul
Rijnland
8 jun
21 jul
13 aug
27 sep
Frisia
22 jun
9) 16 jul
23 jul
15 aug
Zeelandia
20 jul
12 aug
20 aug
11 sep
Hollandia
10 aug
7) teruggekeerd
---
---
Frisia
31 aug
24 sep
1 okt
24 okt
Zeelandia
21 sep
14 okt
ca 20 okt
14 nov
Rijnland
8 okt
19 nov
13 dec
24 jan 1911
Hollandia
12 okt
5 nov
ca. 14 nov
5 dec
Frisia
2 nov
26 nov
3 dec
28 dec
Zeelandia
23 nov
17 dec
24 dec
17 jan 1911
Hollandia
14 dec
8 jan 1911
15 jan 1911
8 feb 1911

1) Op 3 nov 1906 ligt het stoomschip Zaanland voor reparatie in Buenos Aires; de totale reparatiekosten bedragen 80 pond.

2) Het Nederl. stoomschip Zaanland, van hier naar Buenos Ayres, is gisteren (11 jan 1907) te Plymouth binnengeloopen om in een klein gebrek aan de ijsmachine te voorzien. Het stoomschip zal heden de reis voortzetten. Overigens aan boord alles wel.

3) Volgens telegram uit Buenos-Ayres is het aldaar aangekomen Nederl. stoomschip Zaanland bij het vertrek van Montevideo tegen een boei gevaren, waarbij drie schroefbladen braken. Een onderzoek heeft plaats gehad en het stoomschip moet droogdokken, teneinde de staartas te kunnen onderzoeken.

4) Kon. Holl. Lloyd - Het stoomschip Rijnland is van Amsterdam naar Brazilië en Buenos-Ayres vertrokken met 134 3e kl. passagiers, van wie 97 Nederlanders voor Brazilië, die op kosten van de Braziliaansche regeering daarheen reizen om zich daar te vestigen. De overigen zijn voor Argentinië bestemd.

5) "Volgens een uit Montevideo afgezonden Lloyd's telegram is het van New York te Montevideo aangekomen Engelsche stoomschip Imogen op 21° Zuid- en 40° West het Nederlandsche stoomschip Amstelland gepasseerd, dat op reis was van Buenos Ayres naar Amsterdam, zoo lezen wij in de N.R.C. Volgens rapport van de Imogen stond de Amstelland in brand, doch het zette de reis voort, nadat het vuur was gebluscht. Men vreest dat door dezen brand verscheiden menschen zijn omgekomen".

Uit Amsterdam vernam de N. R. C. verder nog: De Amstelland aan boord waarvan brand heeft gewoed, behoort tot de vloot der „Koninklijke Hollandsche Lloyd". De directie dier maatschappij verleende den correspondent van het blad inzage van een door haar uit Buenos Aires ontvangen telegram, dat alles behalve geruststellend luidt. De inhoud is nl. letterlijk als volgt:

„Captain Edwards van het ss. Imogen, 6 Augustus van New York te Montevideo aangekomen, rapporteert het ss. Amstelland gepasseerd te zijn den 31 Juli op 21.46 graden Z. B. en 40. 8 graden W.L. Het ss. Amstelland had brand aan boord, die gebluscht werd, terwijl het ss. Imogen in de nabijheid bleef. De kapitein van het ss. Amstelland verklaart, dat de brand ontstaan is in de lading, bestaande uit balen wol, waar het lijk gevonden is van een "stowaway". Eenigen der passagiers hebben een boot overboord gezet en eenigen zijn overboord in deze boot gesprongen. De boot is door een boot van het ss. Imogen weder teruggebracht naar de Amstelland, waar de passagiers weer aan boord gegaan zijn. De kapitein van de Imogen acht het niet onwaarschijnlijk dat eenigen der overboord gesprongen passagiers verdronken zijn.

Het ss. Amstelland vertrok 25 Juli van Montevideo en 30 Juli van Rio de Janeiro en heeft circa 330 3e klasse passagiers aan boord. Aangezien het ss. Amstelland de reis heeft voortgezet, is het niet waarschijnlijk, dat de schade belangrijk is."

Nadere bijzonderheden, als de namen der verongelukte passagiers, enz, waren bij de directie nog niet bekend.

Op 2 november 1908 behandelt de Raad van Tucht voor de Koopvaardij onder voorzitterschap van mr. Henny deze kwestie . De kapitein van de Amstelland was J. Schottee de Vries en als getuige wordt gehoord de heer H W. F. Benting. Daaruit blijkt dat er paniek aan boord is uitgebroken en dat enige passagiers de reddingsboot losgemaakt hebben. De raad vraagt zich af of ter plekke wel voldoende toezicht is geweest. Aan boord van de reddingsboot bevonden zich zes Portugezen die allen zijn verdronken. Op 30 november, na terugkeer van de Amstelland in Nederland, hervat de raad het onderzoek. Na meerdere getuigen te hebben gehoord concludeert de voorzitter "dat in dit geval niet gezorgd is voor behoorlijke handhaving der orde aan boord". De raad zal overwegen of er nog meer getuigen zullen worden gehoord dan wel dat er uitspraak zal worden gedaan.

6) Het Algemeen Handelsblad schrijft op 4 mei 1909 dat het nieuwe stoomschip Hollandia slechts 12 dagen en 10 uur heeft gedaan over de afstand Amsterdam-Rio de Janeiro. Dat is de kortste duur van alle snelvarende stoomschepen op dit traject.

7) Algemeen Handelsblad van 12 augustus 1910: Het Nederl. stoomschip Hollandia, van hier naar Brazilië en Buenos Ayres bestemd, gisteren van Boulogne vertrokken, is hedenmorgen (11 augustus) tijdens dikken mist ten noordwesten van de Casquets in aanvaring geraakt met het van Bombay naar Antwerpen bestemde Duitsche stoomschip Sparta en bekwam schade aan den steven. Het keert naar hier terug om te repareeren.

Het Nieuws van den dag: kleine Courant van 22 augustus 1910 meldt dat het stoomschip Hollandia in Southampton is onderzocht. Het bovengedeelte van de voorsteven en 14 platen moeten worden vernieuwd.

Op 25 augustus neemt de Eemland in Southampton de lading over (over passagiers wordt niets vermeld); de postzakken zijn overgedragen aan de Engelse postdienst en de poststukken zijn met een ander schip van de KHL naar hun bestemming vervoerd. Op 4 september keert de Hollandia weer terug in Amsterdam.

8) Het nieuws van den dag: kleine courant van 27 mei 1910: 24 Mei - Volgens een nader onderzoek is het stoomstuurtoestel van het st. Zaanland zwaar beschadigd. De gezagvoerder wacht op orders der reederij.

Op 5 juni vervolgt de Zaanland haar reis.

9) Rotterdamsch nieuwsblad van 22 juli 1910: LONDEN, 21 juli. Volgens telegram uit Buenos Ayres ontstond er aan boord van het op 16 dezer aldaar aangekomen Nederl. stoomschip Frisia brand, die echter spoedig werd gebluscht. De lading werd niet beschadigd en de veroorzaakte schade is overigens ook onbeduidend.

De schepen van de Koninklijke Hollandsche Lloyd die op Buenos Aires voeren:

Zeelandia Hollandia Frisia
Zeelandia Hollandia Frisia
Zaanland Rijnland Amstelland
Zaanland Rijnland Amstelland

De Amstelland is op 3 juli 1917 in het Kanaal door een Duitse onderzeeboot getorpedeerd, toen het met een lading tarwe voor de Britse regering op weg was naar Belfast. De gehele bemanning werd gered en naar Engeland gebracht.