Emigratie naar Argentinië


Reinder Tolsma


Bron: De Doarpsskille, 1990

Meer informatie over emigratie naar Argentinië

Reinder Tolsma uit Oosternijkerk stuurde een kopie uit "De Doarpsskille" uit 1990 dat handelde over de emigratie naar Argentinië. Het is in het Fries, dat wel, maar ik heb het niet vertaald omdat dan de sfeer van de tekst verloren gaat.

It twadde diel fan dizze "Priuwkes" is eins in taheakke op in earder artikel yn dizze rige. Dat artikel gie oer lânferhuzers en ik krige in reaksje fan Dr. Jan Swart (earder fan Assen, no fan Ljouwert. Hy hat wenne yn in pleats dy't yn it ferline stien hat foar de "Pastorale" oer; in rige beammen is der noch fan oerbleaun).

Hy fertelde dat hy in brief yn besit hân hie fan in famyljelid dat yn 1889 ek nei Súd Amearika ta gien wie. Swart hat yn de oarloch yn it kamp yn Indonesië sitten en doe is hy syn measte besittings kwytrekke, wêrûnder dizze brief. Hy wist noch wol dat de brief ien grut klaailiet west hie oer de minne tastannen dy't de lânferhuzers yn Argentinië doe oantroffen kiene. Der wie neat foar harren klearmakke, wat wol tasein wie, wurk en wenten wiene der net en de honger hat makke dat yn it lêstoan guon froulju twongen wiene om foar hoer te spyljen om dochs mar wat iten foar de húshâlding keapje te kinnen.

It wie spitich dat hy de brief net mear hie, mar hy rette my oan om ris yn de Provinsjale Bibleteek te sjen at der ek brieven yn de krante fan dy tiid stien kiene. Faaks dat in lid fan de famyljes Leegstra, Riemersma, Bergmans, Pausenga as Cahais dy't yn maaie 1889 nei Argentinië teagen, in brief oan de krante skeaun hie. Dat wie net it gefal, mar it waard my dûdlik dat dizze Nijtsjerksters de Heerenveenster Courant fan 20 maart 1889 net lêzen hiene, want dêryn stie op de foarpagina dit ynstjoerd stik:

Mijnheer de Redacteur!

Daar ik de eerste reis van Holland naar de Argentijnsche Republiek, met het stoomschip Zaandam, meegemaakt heb als overbrenger van vee, zoo verzoek ik Uedele vriendelijk de volgende regels in uw veelgelezen blad te willen plaatsen.

Wij zijn den Vijfden December van Amsterdam derwaarts vertrokken met ruim vierhonderd passagiers, meest allen burgergezinnen met kinderen. Bij onze aankomst te Buenos Ayres zijn ook meest allen naar het Emigrantenhuis gegaan, alwaar ze vijf dagen mochten verblijven. Ik heb hen daar iederen avond bezocht, maar welk een tooneel! slapen op de planken, en slechte voeding, zoodat de een al meer klaagde dan de ander, zoodat ze mij vriendelijk verzocht hebben, als ik weer in het vaderland was aangekomen, een ieder te waarschuwen niet naar de Argentijnsche Republiek te begeven alvorens er van hen gunstiger berichten waren gekomen......

Dit berjocht ha de Nijtsjerksters mist en hja binne dochs nei Argentinië tein en ha dêr faaks ek dizze tastân meimakke. Yn begjin 1891 komme der noch mear klaailieten oer Argentinië yn de krante:

Yn novimber fan datselde jier stiet der in hiele lange brief yn de krante fan in frou yn Argentinië oer de skriklike tastân dêr. De brief is te lang om hjir ôf te printsjen, mar ien sin wol ik jim net ûnthâlde:

"Ik behoef u dus niets meer te vertellen. Zij hebben ons in het Vaderland wat wijs gemaakt. Ik wilde wel, dat al die mensen, die zulke mooie boekjes over Zuid-Amerika geschreven hebben, daartoe geene handen gehad, tenminste, dat ikhet nooit gezien had, want het is hier alles niet!"

Dit stikje gie dus oer de skaadkanten fan it lânferhúzjen en it is mar te hoopjen dat de fiif Nijtsjerkster gesinnen dy't yn 1889 nei Argentinië set binne, noch goed terjochte kommen binne, al bin ik bang dat se itselde meimakke ha as de minsken dy't boppesteande en oare brieven nei de krante stjoerd ha.