Eyso de Wendt

het familiewapen

familiewapen van Eyso de Wendt

Afbeelding van J.C. Terluin uit jubileumboek van de Fryske Rie foar Heraldyk 1956-2006 50 jaar

In het jubileumboek van de Fryske Rie foar Heraldyk 1956-2006 50 jaar schrijft de heer P.F. Visser, voorzitter en oud-burgemeester van Kollumerland, in het artikel "Een familiewapen in de kerk en op het servies" onder meer:

Het wapen wordt omschreven als volgt: wapen in blauw een zilveren lelie overtopt door een rode roos. Helmteken: de lelie tussen twee rode struisveren. Dekkleden: zilver en blauw (bron: Nederlands Patriciaat).

oud familiewapen De Wendt

Blijkens het Wapen- en vlaggenboek Hesman (Borgerlijke Wapenen) voerde grootvader Eyso de Wendt hetzelfde wapen in andere kleuren (bron: Genealogysk Jierboek 1993, p. 130, wapen nr. 192, zie afbeelding). Het Stamboek van den Frieschen vroegeren en lateren adel geeft weer een andere inkleuring: in blauw een gouden roos, onder vergezeld van een zilveren lelie.

Duidelijk blijkt dus de variatie in kleuren bij dezelfde wapensymbolen.

Heel bijzonder was de ontdekking van een tafelbord in 1996 voorzien van het wapen de Wendt in Engeland. Het museum Prinsessehof te Leeuwarden heeft een overeenkomstig exemplaar, echter van mindere kwaliteit. Dit was het enige stuk dat tot dan bekend was.

Het nieuw ontdekte bord heeft een doorsnee van 23 cm. Het wapen is uitgevoerd in email in een rococo cartouche. Het bord behoort tot de categorie wapenporselein van de zg. chine de commande stukken. Heel duidelijk dus uit de tijd toen Eyso de Wendt werkzaam was bij de V.O.C. in de Oost. Door bemiddeling kon het worden aangekocht door de gemeente Kollumerland c.a. en is nu te bewonderen in het gemeentehuis te Kollum.

Een publicatie over dit bord in het blad Fryslân bracht het bestaan van een schoteltje, eveneens voorzien van dit wapen aan het licht. Dit schoteltje heeft een doorsnee van 11½ cm. Het is in particulier bezit.

schoteltje met wapen De Wendt

De voorzichtige conclusie mag worden getrokken dat de familie de Wendt [...] ooit in het bezit is geweest van een compleet servies versierd met hun familiewapen. Wellicht dat er in de toekomst nog eens een onderdeel opduikt. Het zou aanbeveling verdienen om ook die stukken als dan te registreren.

Ook de Leeuwarder Courant van 9 oktober 1996 meldde de aankoop van het bord door de gemeente Kollumerland.

tafelbord terug naar Kollum in de Leeuwarder Courant van 9 oktober 1996

De verkoper van het bord omschrijft het als volgt: "A 10 inch plate, Ch'ien Lung c. 1750, with the arms of the Dutch family of DE WENDT. Almost certainly ordered by Eiso de Wendt, a merchant in the Surat Trade, and later of the Dutch Office in Canton. He is recorded as having lost two boxes on the Dutch East Indiaman 'Geldermalsen'.

tafelbord_1

foto met dank aan het gemeentearchief van Kollumerland

Eyso de Wendt stuurt in 1751 met de Geldermalsen twee kistjes porselein naar zijn moeder in Kollum. Dit spiegelretourschip van 50 meter lengte en een laadvermogen van 1150 ton vertrekt op 18 december 1751 van Kanton in China. Echter, door een verkeerd uitgezette koers loopt het schip onverwacht op het rif Geldria's Droogte voor de kust van Sumatra, slaat lek en zinkt. Het wrak wordt in 1984 ontdekt. De lading is geborgen door de Brit Mike Hatcher, die een complete collectie van het Chinese porselein aan het Groninger Museum schenkt. Meer informatie over deze reis staat op de VOC-site.

Lange tijd verkeerden de deskundigen in de veronderstelling dat dit de enige voorwerpen uit het porselein-erfenis van Eyso waren, maar in zijn prachtige boek Chinese Armorial Porcelain for the Dutch Market (aanwezig in Tresoar) onthult dr. Jochem Kroes nog meer prachtige stukken, zoals een theepot en een theebus.

theepot met wapen De Wendt theebus met wapen De Wendt

Op beide stukken is het wapen van de familie De Wendt duidelijk zichtbaar.